Toskana

“Ellerimizle çalışıp,

  kalplerimizle düşünürüz”

 

Bir Toskana özdeyişi, “Ellerimizle çalışıp, kalplerimizle düşünürüz” diyor. Gerçekten de o kadar doğru bir söz ki; Toskana’nın sanat aşığı, duygusal ve çalışkan insanları bundan daha güzel anlatılamaz herhalde. Ortaçağ’dan kalma büyüleyici binaları, doğa harikası manzaraları ve doğa ile iç içe geçmiş şirin köyleriyle Toskana adeta bir açık hava müzesini andırıyor. Sonbaharda insanın aklını başından alan tüm bu güzellikleriyle Toskana, özgün ruhuyla bizi unutulmaz anlara çağırıyor. Toscana’nın büyüsünün sırrı altın rengi ışığında gizli sanki! Gün doğumundan gün batımına kadar değişen Toscana ışığı, ressamlara ve mimarlara ilham veriyor herhalde. Yoksa bu kadar sanat düşkünlüğünü nasıl açıklamalı bilemiyorum. Ancak, böyle sanata yatkın bir hayal gücü ve zekânın XV. yüzyıl Floransa’sında Rönesans’ı ateşlediğini anlayabiliriz.

Toscana 580x880 (3)

Rönesans’ı günümüze taşıyan binaları ve içlerindeki sayısız sanat eseriyle insanı etkisi altına alan Toskana, naif tepeleri, daracık kır yolları, göz alabildiğine uzanan üzüm bağları ile her göreni kendine hayran bırakıyor. Özellikle hasat mevsimine ve bağ bozumuna denk geldiği ve kavurucu sıcakların gücünü biraz da olsa kaybettiği yaz sonu ve sonbahar başında turist akınına uğrayan Toskana, göz alıcı mimarisiyle oldukça etkileyici ve unutulmaz bir tatil deneyimi yaşatıyor ziyaretçilerine. Evet, Toscana, uzun servileri, zeytin ağaçları ve göz alabildiğine uzanan üzüm bağlarıyla sarılmış yumuşak tepeleri ile İtalya’nın en ünlü bölgelerinden biri.

Toscana 580x880 (2)

Toskana ovasına doğru alçalmaya başlayan uçağımız serin bir Mart günü Pisa Uluslararası Galilei Galileo havaalanına iniyor. Küçük ama sevimli bir havaalanı! Giriş işlemleri hızla bitiyor ve kiraladığımız arabayı alıp yola koyuluyoruz. Bilmem kaçıncı kez İtalya’dayım. Pisa kulesinin ve hepsi birbirinden daha güzel yapı grubunun olduğu Piazza del Duomo’nun yakınlarına park edip, gezmeye başlayacağız. Park ücretinin ödendiği makinenin başına gittiğimizde bir kadın telaşla para atmayın bu gün bayram, yani bütün parklar ücretsiz diyor. (Sonradan İstanbul’a 60 Avro ceza geldiğini belirtip, konuyu burada kapatayım.)

 

Toscana 580x880 (9)

Pisa sokaklarında, Afrikalı seyyar satıcıların arasından geçerek ilerliyoruz. Pisa, en parlak dönemini XI. ve XIII. yüzyıllar arasında yaşıyor. Bir de İmparatorluk kuruyor! Zamanında güçlü bir donanmaya sahip olan Pisa imparatorluğu, Tiran denizi kıyısından aşağı Korsika, Sardunya, Sicilya, Suriye, Filistin ve Mısır gibi topraklara kadar uzanıyor. Böyle zengin ve güçlü bir imparatorluğun etkileyici bir miras bırakması tabi ki kaçınılmazdı. İşte şimdi hayranlıkla bu beyaz mermerden yapılmış ve ulusal simge olarak herkesin belleğinde yer etmiş, Campo dei Miracoli kompleksinin eğik duran çan kulesine bakıyoruz.

Toscana 580x880 (10)

Zümrüt yeşili bir meydana serpiştirilmiş muhteşem yapıların insanda uyandırdığı tek duygu, hayranlık!  Piazza del Duomo olarak da bilinen bu meydan “yaşam döngüsü” dediğimiz manevi hayatın her anını karşılar şekilde düşünülmüş. Vaftizhane, katedral, katedral binasından ayrı duran eğik çan kulesi Campanile ile anıtsal Campo Santo mezarlığı. Evet, doğumdan mezara her aşama var bu kampüste!

Toscana 580x880 (14)

Duomo’nun yapım çalışmaları 1063’te başlıyor. Doğu ve Bizans kökenli dekoratif öğeler, Pisa Cumhuriyeti’nin denizaşırı ülkelerle etkileşiminin kanıtları olarak yerini koruyor. Üç büyük kapının üzerinde yükselen ve arkadlarla zenginleştirilmiş dört katlı ön cephe geçekten görülmeye değer. Mimar Buscheto’nun haklı bir gururla sol uçtaki kemerde yazdığı Latince yazıt şöyle diyor “Bu mermer kilisenin bir eşi daha yoktur.”

Toscana 580x880 (15)

Eğik Kule gevşek zemini nedeniyle tarihin her döneminde yana yatıyor. Kule, Duomo’dan sonra 1173’te yapımına başlandığında, daha üçüncü kat yapılırken eğilmeye başlıyor. Yüzyıllar geçtikçe eğimi artıp, XX. yüzyılda ana akstan 4,5 metre kadar kayıyor. Yıkılma korkusuyla 1990’da ziyarete kapatılıyor. On bir yıl sonra temel açılıyor ve eğimin zıt tarafından toprak çıkarılarak beton bloklarla destekleniyor.  Bütün bu uğraşlar sonucunda kulenin eğimi 2001 yılında yüzde 10 oranında düzeltiliyor. Bu güzel yapılara doyup, 85 kilometre uzaklıktaki Floransa’ya doğru yola çıkıyoruz. Hava yavaş yavaş kararmaya başlıyor. Bu gece Floransa’da konaklayacağız.

Toscana 580x880 (13)

Floransa, kuzey Apenninler ile Pisa’dan denize dökülen Arno Nehrinin havzasına kurulmuş estetik, sanat ve rönesansın merkezi bir şehir. Toskana’nın başkenti olarak adlandırılıyor. Dünyanın en çok turist çeken yerlerinin başında geliyor. Mimari güzellikler, tarihi doku ve sanat, hiçbir yerde bu kadar belirgin değil. Duomo’dan kuzeyde Piazza San Marco’ya, Piazza della Signoria, Palazzo Vecchio ve Galleria degli Uffizi’den doğuda Piazza Santa Croce’ye, Mercato Nuovo’dan batıda Piazza Santa Maria Novella’ya, Arno Nehri’nin güneyindeki Oltrarno ve Palazzo Pitti ile Piazzale Michelangelo’ya ve daha birçok bulunmaz eseriyle tarihe ve sanata doyuruyor insanı.

Toscana 580x880 (20)

Bir bakıma Toskana demek Floransa demektir diyebiliriz. Floransa yüzyılların büyük mimari eserlerini ve başyapıtlarını muhafaza ediyor. İtalyan Rönasansı’nın doğduğu ve geliştiği Floransa, sanat ve mimari açısından büyük bir zenginliğin sembolü olarak biliniyor. Bugün gerek kültürü gerekse de mimarisiyle beğeni toplayan Floransa’nın sokaklarında ve meydanlarında tarihe yolculuk yapmak mümkün.

Toscana 580x880 (19)

Şehrin en önemli simgesi, XIV. yüzyıldan kalma bir yapı olan ve neredeyse şehrin her yerinden görünen İI Duomo Katedrali. İnşaatına 1926 yılında başlanan katedral, 1936 yılında tamamlanıyor. Birçok İtalya kentinde olduğu gibi, doğal olarak burada da şehir merkezi katedralin etrafına konumlanıyor. Kafeler, butikler ve sosyal hayat Duomo’nun hemen çevresinde. Floransa, denilince ilk akla gelen şeylerden biri de, kuşkusuz Michelangelo’nun Piazza Della Signoria’da ki ünlü Davut heykeli.

Toscana 580x880 (34)

Floransa’da görülmesi gereken yerlerden biri de, 1581 yılında eski Floransa Dükü olan Cosimo de Medici tarafından kurulan Galleria degli Uffizi. Burada Botticelli, Leonardo Da Vinci, Rembrandt, Raffaello, Goya gibi sanatçıların eserlerini görmek mümkün. XIII.- XVIII. yüzyıl arasında toplanan resim ve heykeller, burada kronolojik sırayla sergileniyor.

Toscana 580x880 (36)

Floransa, XX. yüzyılda savaşlardan ve su baskınlarından oldukça etkilenmiş şehirlerdendir. Arno Nehri taşkınları zaman zaman şehre büyük zararlar veriyor. 4 Kasım 1966 tarihinde nehir taşarak binlerce resim ve beş yüz kadar heykelin yanı sıra Floransa kütüphanelerindeki binlerce kitap ve el yazmasını çamura buluyor. Bargello’nun Michelangelo Salonu’nda duvarda işaretlenmiş olan su seviyesini görüyor ve olayın vahametini anlıyoruz. Bir başka afet de savaş! Almanlar Ağustos 1944’te müttefik güçleri yavaşlatmak amacıyla Ponte Vecchio dışında, bütün köprüleri havaya uçurarak köprünün 200 metre yakınındaki binaları yıkıyorlar.

Toscana 580x880 (33)

Daha önce defalarca gelmeme rağmen şehrin kalan bölgelerini ancak iki günde bitiriyor ve yönümüzü, tarihi dokusuyla Floransa’ya rakip olan Siena’ya çeviriyoruz. Siena, güneye uzanan Toscana kasabaları arasında öne çıkmayı hak eden bir kent.

Toscana 580x880 (26)

Kahverengi ve kızıl tonlarının ağır bastığı Siena, Ortaçağ’da kalmış gibi. Gri taşlarıyla Floransa nasıl Rönesans şehriyse, Siena da Ortaçağ’ı temsil ediyor. Floransa’nın Roma tarzı ızgara şehir planı, Siena’nın planından farklı. Siena, Toscana’nın tipik dağ kasabalarında görülen ihtiyaca göre genişleyen bir yapıya sahip.  Kuzeyde Floransa sanatı entelektüel ve duygusal gücün doruklarına ulaşırken, Siena, içinde bulunduğu tabiattan olsa gerek, ışık ve renklerin vurgulandığı yumuşak ve kibar bir tarza sahip. Şık restoranları ve butikleri, istikrarlı ekonomisi ve zengin tarih mirasıyla bir açık hava müzesini andıran Siena, hâlâ kendiyle gurur duyan bir kent.

Toscana 580x880 (43)

Siena’nın güneyi enfes şaraplarıyla ve güzellikleriyle dikkat çeken dağ kasabalarıyla dolu. Deniz seviyesinden 610 metre yükseklikte yer alan Montepulciano “XVI. yüzyılın incisi” olarak da biliniyor. Vino Nobile di Montepulciano’su ile ünlüdür. Via di Gracciano ve Via Ricci’de yaptığımız gezintiyle güzel Rönesans palazzo’larının keyfini çıkarıyoruz.

Toscana 580x880 (51)

Bir seyahatte en önemli şey olan “zamanlama”mızı iyi yapıyor ve bu toprakları daha da güzelleştiren gün ışığının yarattığı mucizeyi görebiliyoruz. Sabahın erken saatlerde “San Gimignano”nun tepelerine çıkıp, buraya “Ortaçağ Manhattan’ı” unvanını veren kulelerin siluetini seyrediyoruz.

Toscana 580x880 (8)

XII. ve XIII. yüzyıllardan kalma kulelerin oluşturduğu silueti ve iyi korunmuş merkeziyle San Gimignano, Toscana dağ kasabalarının en güzelleri arasında öne çıkıyor. Ticaretin getirdiği üstünlüğü ve saygınlığı simgeleyen kulelerin sayısı bir zamanlar 70’i aştığı söyleniyor. Ancak bunlar Floransalı istilacılar tarafından yıkılıyor. Bugün kulelerin on dört tanesi ayakta. En önemli kuleler, birbirine bağlı üç meydanın çevresine toplanmış. Adını XIII. yüzyıldan kalma travertenli kuyudan alan zarif sarayların çevrelediği üçgen Piazza della Cisterna, kiliseyle belediye sarayının birleştiği Piazza del Duomo, ikiz Salvucci kulelerinin bulunduğu pazar yeri Piazza delle Erbe.

Toscana 580x880 (7)

XIII.yüzyıldan kalma belediye sarayı Palazzo del Popolo, Museo Civico’ya ve Pinacoteca’ya ev sahipliği yapıyor. Taddeo di Bartolo’nun San Gimignano tasviri Ortaçağ’da kasabanın nasıl göründüğünü hakkında bir fikir veriyor. Palazzo’nun Torre Grossa’sı San Gimignano’da tırmanabileceğiniz tek kuledir. Bir de küçük bir not ekleyeyim; San Gimignano’nun en güzel fotoğraflarını kuzeyden yani Certaldo’ya giden yoldan çekebilirsiniz. Decameron’un yazarı Boccaccio’nun mezarı da burada. Toscana’nın en şiirsel manzarasının görüldüğü kenti yukarıdan seyretmek istiyoruz, kasabanın en yüksek noktası ve piknik alanı olan Rocca kalesinin yıkıntılarına çıkıp, dakikalarca engin Toskana vadisini seyrediyoruz.

Toscana 580x880 (49)

Dönüşte Volterra’ya uğruyor, tepeye tünemiş olan surların çevrelediği kasabanın ağırbaşlı çekiciliğini görüyoruz. İki katlı kulesi, mazgallı siperleri ve tirizli pencereleriyle Palazzo dei Priori, 1208 yılında yapılmış, Toscana’ya özgü belediye saraylarının en eskisi olduğunu öğreniyoruz. Kasabadaki dükkânlardan da anlayoruz ki Volterra, kaymaktaşıyla ünlü!

Toscana 580x880 (45)

Ertesi gün hasar görmeden ayakta kalabilmiş surları ve dinginliğiyle büyüleyici bir yer olan Lucca’nın sokaklarında kayboluyor, Guinigi kulesinin 230 basamaklı kulesini es geçip, meydanlarında 360 derece fotoğraflar çekiyoruz. Çalkantılı geçen XV. ve XVI. yüzyıllardan sonra bir huzur kenti haline dönüşen Lucca’dan Boccherini ve Puccini başta olmak üzere birçok müzisyen çıkıyor ve halen kasaba müzik festivalleriyle bu müziğe aşina özelliğini hâlâ koruyor. XVI. ve XVII. yüzyıllardan kalma kale duvarlarının yanında uzanan, ağaçlık Passeggiata delle Mura’dan yürüyerek kenti gezmeye başlıyor, böylece surların içinde trafiğe kapalı centro storico’yu görmüş oluyoruz. Yapımına 1060’ta başlanan Duomo San Martino Pisa üslubuyla yapılmış üç katlı bir ön cepheye sahip. Kuzey kapısının üstünde Nicola Pisano’nun eseri olan İsa’nın çarmıhtan indirilişi yer alıyor.

Toscana 580x880 (50)

Unesco Dünya Mirası listesinde yer alan İtalya’nın merkezi diyebileceğimiz Toskana Bölgesi kültürel mirasa ek olarak bölgenin doğası dışında sıra dışı manzaraları da oldukça etkileyici. Uçsuz bucaksız uzanan üzüm bağlarıyla eski ve köklü bir geleneğe sahip şarapları ile dünyaya damgasını vuran Toskana’nın açık hava müzesini andıran şehirlerini gezerken kendinizi Ortaçağ’da hissetmemeniz mümkün değil.

Toscana 580x880 (52)

Toscana’nın büyüleyici kırsal bölgesini keşfetmeye, yamaçları kaplayan ünlü üzüm bağlarından başlıyoruz. Burası Chianti! Siyah horozlu etiketten tanınabilen Chianti Classico şarabının kaynağı olarak sınıflandırılan üzüm bağları. Bu üzümler Floransa ile Siena arasında kalan bölgede, çoğunlukla antik Via Chiantigiana üzerinde yetişiyor. Yol alırken zeytin ağaçlarının yeşerdiği üzüm bağlarıyla kaplı tepeler göz alıcı manzaralar sunuyor bize. Bölgenin en önemli şarap üreticisi Greve’de mola veriyoruz. Şarap rotası, XV. yüzyıldan kalma bir kalesi ve antik kasaba kapısı olan Castellina’ya doğru uzanıyor. Daha sonra Radda’da şarap tatmak için Piccolo Museo del Chianti ile Gaiole in Chianti’ye uğruyoruz.

Toscana 580x880 (1)

Toskana tartışma götürmez biçimde sanatın beşiği olarak kabul edilen bir bölge. Kısaca “Rönesans’ın Kalbinin Attığı Yer” denilebilir. Bölgedeki her şehir ayrı sanat eserleriyle dolu ve bölgeyi ziyarete gelenler XIII-XVI yüzyıllarına ait sanat şaheserleriyle karşılaşıyorlar. Her dönem ve tarzın muhakkak bir örneği var ve koruma altıında. Toskana’yı gezerken, XIII. ve XVII. yüzyıllar arasında Floransa’yı yöneten Medici ailesinin etkisi hemen hissediliyor. Bölgede biraz dolaştığımızda hemen anlıyoruz ki, Rönesans’ın başlamasında etkili olan Medici ailesinin şehre kazandırdığı sanat eserleri, Floransa’yı doğal bir müzeye dönüştürüyor.

Toscana 580x880 (4)

Medicilerden söz edipte Medici sarayını atlamak olmaz.  Via Cavour’da yer alan katedralin kuzeybatısında ki XV. yüzyıl tarihli Palazzo Medici Riccardi çok görkemli bir saray. Bugün Floransa valiliğini barındıran yapı, tasarımıyla diğer Rönesans saraylarına örnek oluyor. Giriş kattaki açık loggia, bir zamanlar ailenin bankacılık yaptığı yer ve günümüzde bile çekiciliğini koruyor.

Toscana 580x880 (5)

Doğa ve sanat kadar, alışveriş de Toskana’da ön plana çıkıyor. Floransa’da tüm markaların butiklerini bulmanız mümkün. Vintage kıyafetler ve eşyalar daha çok Via Maggio Caddesi’nde yer alan butiklerde bulunuyor. Floransa aynı zamanda pazarlarıyla da ünlü! San Lorenzo pazarında deriler, aksesuarların yanı sıra zeytinyağı gibi bazı yöresel gıdalar da satılıyor. Floransa’da aynı zamanda sabah 06.00-13.00 arasında gıda pazarı kuruluyor. Bu pazarda taze makarnadan soslara, et ürünlerin balığa ve peynir çeşitlerine kadar birçok yerel lezzetli gıdalar yer alıyor.

Toscana 580x880 (37)

Bilirsiniz Toskana’da her köşe başındaki restoran ve kafelerde nefis pizzalar, yöresel soslarla hazırlanan çeşit çeşit makarnalar servis ediliyor. Nohut unundan yapılma ince bir ekmek olan ve soğanlı, sosisli olmak üzere iki çeşidi bulunan Cecina mutlaka denenmesi gereken lezzetler arasında yer alıyor. Ayrıca bir kenara not etmelisiniz ki; San Gimignano’nun merkezinde dünyanın en iyi dondurmalarını tatmanız mümkün.

Toscana 580x880 (17)

Tüm dünyada tanınan, İtalya’nın 20 ayrı bölgesinden biri olan Toskana, manzaraları ve güzel sanatlara ait olan miras yönüyle çok seviliyor ve ziyaret ediliyor. Floransa, Siena, Pisa, San Gimignano, Pienza ve Val d’Orcia gibi 6 bölgesi Unesco’nun koruması altında olan Toskana’yı gidilecek yerler listenizin en başına yazmanız tavsiyesiyle, Gezenlere, Gezmek isteyenlere, Gezmesini bilenlere, Bitmeyen yolculuklar diliyorum.

Toscana 580x880 (41)   Toscana 580x880 (39)   Toscana 580x880 (38)   Toscana 580x880 (35)   Toscana 580x880 (32)   Toscana 580x880 (31)   Toscana 580x880 (30)   Toscana 580x880 (29)   Toscana 580x880 (28)   Toscana 580x880 (25)   Toscana 580x880 (24)   Toscana 580x880 (23)   Toscana 580x880 (22)   Toscana 580x880 (21)   Toscana 580x880 (44)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.